Bệnh dại: kiến thức cần biết để bảo vệ gia đình và vật nuôi

Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus gây ra, lây từ động vật sang người chủ yếu qua vết cắn, cào hoặc khi nước bọt của động vật mang bệnh tiếp xúc với vết thương hở, niêm mạc mắt, miệng. Khi đã phát triệu chứng, bệnh gần như luôn dẫn đến tử vong. Tin tốt là bệnh dại hoàn toàn có thể phòng ngừa được.

Bài viết này tổng hợp những kiến thức cơ bản mà Bếp Lửa Nhỏ – Little Hearth chia sẻ với bà con trong các ngày tiêm phòng dại miễn phí.

Bệnh dại lây truyền như thế nào?

Virus dại có trong nước bọt của động vật mắc bệnh. Ở Việt Nam, chó là nguồn lây chính, ngoài ra mèo và một số động vật khác cũng có thể truyền bệnh. Các con đường lây phổ biến:

• Bị cắn, kể cả vết cắn nhỏ, không chảy máu nhiều
• Bị cào bởi móng có dính nước bọt
• Bị liếm vào vết thương hở, vết xước trên da
• Nước bọt tiếp xúc với mắt, mũi, miệng

Thời gian ủ bệnh có thể kéo dài từ vài tuần đến nhiều tháng. Vì vậy, không thể chủ quan chỉ vì sau vài ngày vẫn chưa thấy triệu chứng.

Tiêm phòng cho chó mèo: biện pháp quan trọng nhất

Tiêm phòng dại cho vật nuôi là cách hiệu quả nhất để bảo vệ cả gia đình và cộng đồng. Khi phần lớn chó mèo trong một khu vực được tiêm phòng, nguy cơ lây lan giảm mạnh.

Mốc	Việc cần làm
Khi nhận nuôi hoặc mua về	Hỏi lịch sử tiêm phòng, đưa đi khám tổng quát
Khoảng 3 tháng tuổi	Tiêm mũi phòng dại đầu tiên (theo chỉ định của bác sĩ thú y)
Hằng năm	Tiêm nhắc lại theo hướng dẫn
Luôn luôn	Giữ sổ tiêm, ghi ngày tiêm và ngày hẹn tiếp theo

Lịch tiêm cụ thể có thể khác nhau tùy loại vắc xin và quy định địa phương. Hãy làm theo hướng dẫn của bác sĩ thú y.

Dấu hiệu nghi ngờ bệnh dại ở chó mèo

• Thay đổi tính nết đột ngột: hiền thành hung dữ, hoặc ngược lại lẩn trốn, ủ rũ
• Chảy nhiều nước dãi, khó nuốt
• Sợ ánh sáng, tiếng động, có thể sợ nước
• Cắn bừa vào đồ vật, người, con vật khác
• Đi loạng choạng, liệt dần

Nếu thấy những dấu hiệu này, không tự tiếp cận. Hãy nhốt hoặc cách ly con vật nếu an toàn, tránh để người và vật khác lại gần, và báo ngay cho cơ quan thú y địa phương.

Bị chó mèo cắn, cào phải làm gì?

Sơ cứu ngay tại chỗ

1. Rửa vết thương ngay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong khoảng 15 phút
2. Sát trùng bằng cồn hoặc dung dịch sát khuẩn có sẵn
3. Không băng kín, không khâu vết thương ngay
4. Không đắp lá, thuốc nam, bôi các chất không rõ nguồn gốc

Đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt

Nhân viên y tế sẽ đánh giá mức độ phơi nhiễm và tư vấn tiêm vắc xin phòng dại, có thể kèm huyết thanh kháng dại tùy trường hợp. Đừng chờ xem con vật có biểu hiện gì rồi mới đi tiêm.

Theo dõi con vật nếu có thể

Nếu con vật là vật nuôi xác định được, hãy theo dõi nó trong khoảng 10 ngày và báo cho nhân viên y tế. Tuy nhiên, việc theo dõi không thay thế cho việc đi khám và tiêm phòng theo tư vấn.

Dạy trẻ cách an toàn với chó mèo

Trẻ em là đối tượng dễ bị cắn nhất, thường ở vùng mặt, cổ vì chiều cao thấp. Hãy dạy con:

• Không trêu chọc, giật đuôi, kéo tai chó mèo
• Không lại gần chó mèo lạ, chó đang ăn, đang ngủ hoặc đang nuôi con
• Khi chó lạ chạy đến, đứng yên như "cái cây", không bỏ chạy, không la hét
• Báo ngay cho người lớn khi bị cắn, cào, dù chỉ là vết xước nhỏ

Những hiểu lầm nguy hiểm

• "Vết xước nhỏ không sao": sai. Vết xước có dính nước bọt vẫn có nguy cơ.
• "Chó nhà đã tiêm rồi nên không cần đi khám": vẫn nên hỏi ý kiến nhân viên y tế, đặc biệt khi không chắc lịch tiêm còn hiệu lực.
• "Có thể chữa bằng thuốc nam": sai. Không có bài thuốc nào chữa được bệnh dại.

Bài viết mang tính thông tin, tham khảo. Khi bị động vật cắn, cào hoặc có vấn đề sức khỏe, hãy đến cơ sở y tế. Với vật nuôi, hãy hỏi ý kiến bác sĩ thú y.

Bếp Lửa Nhỏ tổ chức tiêm phòng dại miễn phí cho vật nuôi ở vùng cao mỗi năm. Tìm hiểu thêm tại Cứu trợ chó mèo hoặc đọc cách xử lý khi gặp chó mèo bị bỏ rơi.